زخم معده 1 بیماری گوارشی شایع
زخم معده چیست
به تعریف کلینیک کلیولند، وضعیتی است که باعث ایجاد زخمهایی (زخمهای باز) در پوشش مجرای گوارش شما میشود.
کلمه “پپتیک” از پپسین، آنزیم گوارشی که معده شما تولید میکند، گرفته شده است. پپسین و اسید معده به تجزیه غذا برای هضم کمک میکنند.
این مواد بسیار خورنده هستند. به طور معمول، یک پوشش مخاطی قوی از مجرای گوارش شما در برابر این مواد محافظت میکند. اما در بیماری زخم معده، این محافظت از بین میرود. پپسین و اسیدها به پوشش معده نفوذ کرده و زخم ایجاد میکنند.
بیشتر زخمها در معده یا دوازدهه شما تشکیل میشوند، جایی که این مواد بیشترین فعالیت را دارند. اما میتوانند در جای دیگری نیز رخ دهند.
انواع زخم معده
این زخم ها معمولاً در معده یا دوازدهه شما ایجاد میشوند. به ندرت، آنها میتوانند در سایر قسمتهای مجرای گوارش شما ظاهر شوند.
رفلاکس مزمن اسید میتواند پوشش مری شما را از بین ببرد، که محافظت مشابه معده را ندارد و موجب زخم مری گردد؛ همچنین زخمهای ژژنوم میتوانند پس از جراحی که معده شما را به ژژنوم (روده باریک) متصل میکند (گاستروژژنوستومی) رخ دهند.
علل ایجاد زخم معده
تصور کنید پوشش داخلی معده و روده شما، یک دیوار دفاعی طبیعی در برابر اسیدهای قوی گوارشی است. زخمهای گوارشی زمانی به وجود میآیند که این تعادل به هم میخورد.
دو عامل اصلی مانند دو کلید اصلی این اتفاق هستند: 1. حضور یک باکتری ناخوانده: باکتری هلیکوباکتر پیلوری میتواند در لایه محافظتی ساکن شود و با ایجاد التهاب، این سد دفاعی را تضعیف کند. 2. مصرف طولانیمدت برخی مسکنها: داروهای رایج ضد درد مانند ایبوپروفن، ناپروکسن یا آسپرین (از خانواده NSAIDs) میتوانند تولید موکوس محافظ را کاهش و اسید را افزایش دهند.
برخلاف تصور عامه، استرس روانی یا مصرف غذاهای تند، مستقیماً باعث ایجاد زخم نمیشوند، اما این عوامل میتوانند مانند افزودن نمک به زخم، شرایط موجود را بسیار دردناکتر و وخیمتر کنند.
علائم زخم معده
به بیان کالج آمریکایی گوارش، یک ویژگی مهم این بیماری، نداشتن علائم در تعداد قابل توجهی از افراد است. با این حال، علائم در صورت بروز میتوانند طیف گستردهای داشته باشند که توسط این سازمان بیان شده و ما در زیر برای شما آورده ایم:
علائم گوارشی عمومی
درد بالای شکم که ممکنن با غذا بهتر یا بدتر شود
تهوع، استفراغ، احساس پری یا نفخ زودهنگام بعد از غذا
خونریزی آهسته
خستگی (بی حالی) مفرط و دائمی، تنگی نفس حتی در فعالیتهای سبک، رنگپریدگی پوست و مخاط که ناشی از کمخونی است
دفع مدفوع سیاه، براق، چسبنده و بدبو شبیه قیر (ملنا)
استفراغ خون تازه (قرمز روشن) یا موادی شبیه تفاله قهوه تیره و دانهدار
احساس سرگیجه ناگهانی شدید، تاری دید، عرق سرد و غش کردن
تشخیص زخم معده
پزشک برای تشخیص دقیق معمولاً این مراحل را طی میکند:
ابتدا ممکن است آزمایش تنفس، خون یا مدفوع برای شناسایی عفونت هلیکوباکتر پیلوری تجویز شود.
طلاییترین روش تشخیص آندوسکوپی است که در این روش، پزشک با یک دوربین باریک و منعطف از طریق دهان، مستقیماً داخل مری، معده و دوازدهه را مشاهده میکند. این روش نه تنها زخم را به وضوح نشان میدهد، بلکه امکان نمونهبرداری (بیوپسی) برای بررسی سلولهای غیرطبیعی یا سرطان را نیز فراهم میکند.
عوارض زخم معده
به گفته کلینیک مایو، اگر زخم درمان نشود، میتواند منجر به مشکلات جدی تر زیر شود:
خونریزی مزمن و کمخونی
سوراخ شدن دیواره دستگاه گوارش و عفونت خطرناک شکم (پریتونیت)
انسداد مسیر عبور غذا در اثر تورم و زخمهای مکرر
افزایش خطر سرطان معده در افرادی که عفونت طولانیمدت هلیکوباکتر پیلوری دارند
پیشگیری و درمان زخم معده
پزشک برای درمان ابتدا با تجویز داروهای قوی مهارکننده پمپ پروتون مانند امپرازول، پنتوپرازول که تولید اسید معده را به شدت کاهش میدهند.
اگر عفونت باکتریایی وجود دارد، یک دوره درمان ترکیبی شامل دو آنتیبیوتیک + یک داروی کاهنده اسید به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز ضروری است. تکمیل کامل دوره دارو حتی با بهبود علائم، برای ریشهکنی باکتری حیاتی است.
اگر علت مصرف مسکنها است، اولین و مهمترین قدم، قطع یا جایگزینی این داروها تحت نظر پزشک است.
در صورت خونریزی، پزشک ممکن است در حین آندوسکوقی با تزریق دارو یا استفاده از گرما، زخم را کوتر کند. پس از اتمام درمان، انجام یک آزمایش تأییدی (معمولاً تست تنفس) برای اطمینان از ریشهکنی عفونت ضروری است.
از آنجا که عفونت هلیکوباکتر پیلوری اغلب بیعلامت است، انجام تست تشخیصی ساده (مانند تست تنفس) به ویژه برای افرادی با سابقه خانوادگی مشکلات معده، اقدامی هوشمندانه برای پیشگیری از این بیماری است.
همچنین اگر می خواهید به این عارضه دچار نشوید، از مصرف خودسرانه و طولانیمدت مسکنهای NSAID خودداری کنید. در صورت نیاز ضروری، حتماً آنها را همراه با غذا مصرف کرده و با پزشک درباره استفاده همزمان از داروهای محافظ معده (مانند مهارکنندههای پمپ پروتون) مشورت کنید.
مطالب این سایت جهت افزایش آگاهی شما عزیزان می باشد جهت تشخیص و درمان این بیماری باید به متخصص داخلی یا فوق تخصص گوارش مراجعه فرمایید.